Επισκεφτείτε την ενότητα «Eπικοινωνία» για εγγραφή στη λίστα αποστολής περιοδικής ενημέρωσης της συμμαχίας.

Υπέγραψε και εσύ την έκκληση για σεβασμό του περιβάλλοντος.

Υπογράψτε τώρα!

Λύσεις υπάρχουν

Οι κυριότερες λύσεις για την αποτροπή της κλιματικής αλλαγής είναι σήμερα διαθέσιμες. Ανανεώσιμες πηγές και εξοικονόμηση ενέργειας πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα για όλες τις χώρες του κόσμου.

 

Ανανεώσιμες Πηγές Eνέργειας (ΑΠΕ)

Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), όπως ο ήλιος, ο άνεμος, το νερό και οι οργανικές ύλες είναι πηγές ενέργειας που δεν εξαντλούνται πρακτικά ποτέ. Η παραγωγή ενέργειας από αυτές τις πηγές δεν προκαλεί εκπομπές CO2 και έτσι δεν ενισχύεται το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε πρόσφατα δεσμευτικό στόχο για την συμμετοχή των ΑΠΕ κατά 20% στη συνολική παραγωγή ενέργειας μέχρι το 2020.

Οι κυριότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Ήλιος:
Το φως του ήλιου μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια. Η ηλιακή ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θέρμανση νερού ή αέρα.

Άνεμος:
Η κινητική ενέργεια του ανέμου μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια μέσα από το μηχανισμό της περιστροφής των ανεμογεννητριών.

Βιομάζα:
Το φυτικό και ζωικό υλικό, όπως η δασική ξυλεία, τα υπολείμματα από γεωργικές και δασικές διαδικασίες και τα βιομηχανικά, ανθρώπινα ή ζωικά απόβλητα, αποτελούν πηγή ενέργειας. Κατά την καύση της βιομάζας απελευθερώνεται ενέργεια, κυρίως υπό τη μορφή θερμότητας, και το διοξείδιο του άνθρακα που εκπέμπεται είναι ουσιαστικά ίσο με το διοξείδιο του άνθρακα που απορροφάται όσο το φυτό αναπτύσσεται. Οι εφαρμογές βιοενέργειας συμπεριλαμβάνουν την παροχή θέρμανσης, την παραγωγή ενέργειας και τα καύσιμα οχημάτων.

Γεωθερμία:
Η ενέργεια που προέρχεται από το εσωτερικό της γης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για θέρμανση ή για την παραγωγή ηλεκτρισμού.

Νερό:
Η κινητική ενέργεια του νερού μπορεί να αξιοποιηθεί ως ανανεώσιμη πηγή με διαφορετικούς τρόπους. Η υδροηλεκτρική ενέργεια παράγεται από την κινητική ενέργεια των υδάτινων πόρων ποταμών και λιμνών. Η περιοδική κίνηση των νερών λόγω της παλίρροιας και η κίνηση των κυμάτων μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η υδροηλεκτρική είναι η μεγαλύτερη εφαρμογή παγκοσμίως και συμβάλλει σημαντικά στην κάλυψη της παγκόσμιας ζήτησης σε ηλεκτρική ενέργεια (19%). Η παραγωγή ενέργειας από υδροηλεκτρικές μονάδες δεν προκαλεί ρύπανση, αλλά η κατασκευή τους, κυρίως των μεγάλων μονάδων, συχνά προκαλεί άλλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Τα έργα αυτά μπορεί να αποτελέσουν τεράστια παρέμβαση στο φυσικό περιβάλλον και όχληση για τα ζώα και όσους ζουν στη γύρω περιοχή, ενώ ενέχουν επίσης σημαντικούς κοινωνικούς και οικονομικούς κινδύνους. Η Παγκόσμια Επιτροπή για τα Φράγματα (World Commission on Dams - WCD) έχει διατυπώσει συστάσεις για την οικολογικά, κοινωνικά και οικονομικά βιώσιμη εξάπλωση της υδροηλεκτρικής ενέργειας1. Μία ακόμα επιλογή είναι να επιφέρουμε βελτιώσεις στους υπάρχοντες σταθμούς υδροηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να τους καταστήσουμε αποδοτικότερους.

Η αιολική ενέργεια έχει παρουσιάσει ραγδαία άνθηση τα τελευταία χρόνια. Βασικός λόγος αυτής της ανάπτυξης είναι το σχετικά χαμηλό κόστος ηλεκτροπαραγωγής, το οποίο πλέον  μπορεί να θεωρηθεί ανταγωνιστικό σε σχέση με το κόστος παραγωγής από ορυκτά καύσιμα. Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας ενός αιολικού πάρκου δεν εκπέμπεται διοξείδιο του άνθρακα ή άλλα αέρια που ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα (μονοξείδιο του άνθρακα, διοξείδιο του θείου, καρκινογόνα μικροσωματίδια κ.α.), όπως συμβαίνει με τους συμβατικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο δεν εντείνεται το φαινόμενο του θερμοκηπίου (κάθε κιλοβατώρα που παράγεται από αιολικά πάρκα συνεπάγεται την αποφυγή έκλυσης ενός κιλού CO2 στην ατμόσφαιρα) αλλά δεν υπάρχουν και αρνητικές συνέπειες στη δημόσια υγεία από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Ταυτόχρονα, πάνω από το 90% της έκτασης που φιλοξενεί ένα αιολικό πάρκο είναι διαθέσιμο για άλλες χρήσεις, οπότε και άλλες δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα οι αγροτικές, μπορούν να συνυπάρξουν με την εγκατάσταση.

Και η πυρηνική ενέργεια;

Η πυρηνική ενέργεια προωθείται από αρκετές κυβερνήσεις ως τρόπος καταπολέμησης της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Όμως το WWF υποστηρίζει ξεκάθαρα ότι η πυρηνική ενέργεια δεν είναι ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, καθώς δεν υπάρχει περιβαλλοντικά ασφαλής μέθοδος διάθεσης των πυρηνικών αποβλήτων, ενώ η παραγωγή της ενέχει υψηλό κίνδυνο σοβαρού ατυχήματος με απρόβλεπτες συνέπειες.
Πιο συγκεκριμένα, μερικοί από τους λόγους που συνηγορούν στην αντίθεσή μας στην πυρηνική ενέργεια είναι οι εξής:

  • Η δημιουργία άκρως τοξικών αποβλήτων, καθώς και το ανεπίλυτο πρόβλημα της ασφαλούς αποθήκευσης και επεξεργασίας αποδεικνύει την επικινδυνότητα της πυρηνικής ενέργειας
  • Η αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με πυρηνικά είναι απλά η αντικατάσταση ενός προβλήματος με ένα άλλο. Τα ατυχήματα στο Chernobyl το 1986 και την Tokaimura της Ιαπωνίας το 1999 πρέπει να μας προβληματίζουν
  • Η ανάπτυξη πυρηνικών εργοστασίων απαιτεί τεράστια χρηματικά ποσά εις βάρος άλλων τομέων όπως η εξοικονόμηση ενέργειας και οι ανανεώσιμες πηγές. Επιπλέον, οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται σε πυρηνικές μονάδες είναι πολύ λιγότερες σε σχέση με την απασχόληση που θα προκύψει από την ανάπτυξη των ΑΠΕ και άλλων καθαρών τεχνολογιών
  • Η πυρηνική ενέργεια είναι πολύ πιο ακριβή σε σχέση με άλλες πηγές ενέργειας, βάσει των αναλύσεων κύκλου ζωής. Για πάραδειγμα, η Βρετανική Υπηρεσία Ενέργειας εκτιμά ότι το κόστος παραγόμενης ενέργειας από πυρηνικά είναι 25-30£/MWh, όταν η τιμή ενέργειας από μονάδα φυσικού αερίου είναι 20-25£/MWh. Σε αυτό δεν συνυπολογίζεται το κόστος αποκατάστασης μιας πυρηνικής μονάδας μετά το τέλος λειτουργίας της, που σχεδόν ισούται με το κόστος δημιουργίας της
  • Η πυρηνική σύντηξη αντί της σχάσης προωθείται ως λύση, όμως η συγκεκριμένη μέθοδος βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο και θα πρέπει να περιμένουμε τουλάχιστον άλλα 50 χρόνια για να γίνει εμπορικά διαθέσιμη. Ο χρόνος όμως που έχουμε μπροστά μας είναι ελάχιστος

Εξάλλου, σύμφωνα με το ενεργειακό όραμα του WWF για το 2050 μπορούμε να μειώσουμε αποτελεσματικά τις εκπομπές CO2 κατά 60-80% χωρίς να χρησιμοποιήσουμε την πυρηνική ενέργεια. Λύσεις υπάρχουν και η πυρηνική ενέργεια δεν είναι μια από αυτές

Ωστόσο, δεν υπάρχει ανθρώπινη κατασκευαστική δραστηριότητα που να μην έχει επιπτώσεις στο περιβάλλον. Η χωροθέτηση των αιολικών πάρκων πρέπει να είναι προσεκτική και να συνοδεύεται από αντίστοιχη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΜΠΕ) του έργου, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η ομαλή ενσωμάτωσή τους στο τοπικό περιβάλλον και να ελαχιστοποιούνται οι επιπτώσεις τους στην βιοποικιλότητα. Αν η χωροθέτηση των ανεμογεννητριών δε σχεδιαστεί σωστά, είναι πιθανόν να υπάρξουν αρνητικές συνέπειες για τη βιοποικιλότητα, όπως π.χ. προβλήματα που μπορούν να δημιουργηθούν στα πουλιά αν οι ανεμογεννήτριες τοποθετηθούν σε σημαντικές μεταναστευτικές οδούς ή καταστροφή ενδιαιτημάτων εξαιτίας της διάνοιξης βοηθητικών δρόμων. Επιπλέον, η χωροθέτηση αιολικών θα πρέπει να αποκλείεται από κάποιες ευαίσθητες προστατευόμενες περιοχές.

Τα κύρια εμπόδια στην άντληση του δυναμικού της ηλιακής ενέργειας είναι οικονομικά. Η χρήση της ηλιακής ενέργειας συνεισφέρει μόνο κατά ένα μικρό ποσοστό (χαμηλότερο του 0,01%) στις συνολικές απαιτήσεις σε ηλεκτρική ενέργεια και θέρμανση, παρά την ανάπτυξη που παρατηρείται στον κλάδο τα τελευταία χρόνια (σήμερα η ηλιακή ενέργεια είναι 90% φθηνότερη από τη δεκαετία του '70). Παρόλα αυτά, η ενέργεια από τα φωτοβολταϊκά και η ηλιακή θερμική ενέργεια αναμφίβολα είναι τεχνολογίες του μέλλοντος και θα πρέπει να παρακολουθούμε συστηματικά την ανάπτυξή τους και τις δυνατότητες μείωσης του κόστους που προσφέρουν. Τα φωτοβολταϊκά έχουν το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι μπορούν να προμηθεύσουν ενέργεια σε αραιοκατοικημένες περιοχές που δεν καλύπτονται από τα δίκτυα ηλεκτροδότησης, ιδίως σε αγροτικές περιοχές αναπτυσσόμενων χωρών και σε νησιά.

Οι σταθμοί παραγωγής γεωθερμικής ενέργειας εκπέμπουν περίσσεια ατμού και πολύ λίγα ίχνη αερίων (1.000 με 2.000 φορές λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα από ό,τι στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα), καταλαμβάνουν πολύ μικρή επιφάνεια σε σύγκριση με τους παραδοσιακούς σταθμούς ορυκτών καυσίμων, ενώ οι προχωρημένες τεχνικές άντλησης ελαχιστοποιούν τις επιπτώσεις από τη διάνοιξη πηγαδιών. Ωστόσο, η χρήση βαθιάς γεωθερμικής ενέργειας (άντληση της ενέργειας από βαθιά μέσα στη γη) σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας παραμένει ακριβή. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη για να μειωθεί το κόστος και να βελτιστοποιηθεί η χρησιμοποιούμενη τεχνολογία.

Η βιομάζα μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα (π.χ. με την καύση ξύλων για θέρμανση και μαγείρεμα) ή έμμεσα, αν τη μετατρέψουμε σε υγρό ή αέριο καύσιμο (π.χ. αιθανόλη από καλλιέργειες ζαχαρότευτλων ή βιοαέριο από ζωικά απόβλητα). Το δυναμικό παραγωγής ενέργειας από βιομάζα είναι τεράστιο. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η βιομάζα θα μπορούσε να καλύψει το 24% των ενεργειακών αναγκών μέχρι το 20202. Η χρήση της βιομάζας σε συνδυασμένα συστήματα συμπαραγωγής θερμότητας και ενέργειας είναι η πλέον αποδοτική. Οι ενεργειακές καλλιέργειες μπορεί κι αυτές να έχουν αρνητικές επιπτώσεις (π.χ. ρύπανση νερού από φυτοφάρμακα, υποβάθμιση εδαφών), αν κατά την ανάπτυξή τους ακολουθούνται συμβατικές γεωργικές μέθοδοι εντατικής καλλιέργειας.

 

Ενεργειακή αποδοτικότητα και εξοικονόμηση

H αύξηση της ενεργειακής απόδοσης είναι ένας ουσιαστικός τρόπος ελαχιστοποίησης της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Στον οικιακό τομέα, η θέρμανση του χώρου και η παραγωγή ζεστού νερού ευθύνονται για σχεδόν τα 2/3 της συνολικής ενεργειακής ζήτησης. Μέτρα εξοικονόμησης σε παλιά κτίρια μπορούν να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας μέχρι και 60%, ενώ σε νεόδμητα η κατανάλωση μπορεί να μειωθεί ακόμα και σε ποσοστό 90% µε σωστό σχεδιασμό. Η μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας προκύπτει από το σωστό και ορθολογικό σχεδιασμό, ήδη από το στάδιο της χωροθέτησης και του προσανατολισμού του κτιρίου, καθώς και από το μέγεθος, τον προσανατολισμό και τη θέση των ανοιγμάτων και την προστασία του κελύφους (θερμομόνωση, ανεμοπροστασία και ηλιοπροστασία). Ο φυσικός δροσισμός µε διαμπερή αερισμό και άλλες τεχνικές ενδείκνυται για μια μεσογειακή χώρα και συμβάλλει σημαντικά στην εξοικονόμηση ενέργειας για ψύξη.

Η αλόγιστη σπατάλη ενέργειας, που ειδικά στη χώρα μας τείνει να ακυρώσει οποιεσδήποτε πρωτοβουλίες μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, πρέπει να σταματήσει. Υπερβολικές ποσότητες ενέργειας δαπανώνται χωρίς κανένα χρηστικό αποτέλεσμα, αν και θα μπορούσαμε να εξοικονομήσουμε έως και το 50% της ενέργειας που δαπανούμε σήμερα στο σπίτι μας με κάποιες απλές αλλαγές στην ενεργοβόρο καθημερινότητά μας.

Ο ενδεικτικός στόχος για 20% εξοικονόμηση ενέργειας στην Ευρώπη μέχρι το 2020 που υοιθέτησε το Συμβούλιο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης βασίστηκε στο πρόγραμμα εξοικονόμησης ενέργειας που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το φθινόπωρο του 2006.. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει δέσμη μέτρων σε 10 τομείς προτεραιότητας, μεταξύ των οποίων η βελτίωση της αποδοτικότητας σε τηλεοράσεις, υπολογιστές και κτίρια. Πρόκειται για μια θετική εξέλιξη, που δεν επεκτείνεται όμως και στον τομέα των μεταφορών: δε γίνεται καμιά αναφορά στη βελτίωση των μέσων μαζικής μεταφοράς, την ενίσχυση των μέσων σταθερής τροχιάς και τη θέσπιση κανόνων στις εμπορευματικές μεταφορές3.

Όσον αφορά τα κτίρια, το Σχέδιο Δράσης προβλέπει τη βελτίωση της ενεργειακής συμπεριφοράς των κτιρίων, ώστε αυτά να καταστούν λιγότερο ενεργοβόρα. Η βελτίωση των ενεργειακών επιδόσεων στα κτίρια ήδη ρυθμίζεται από την Οδηγία 2002/91, η οποία αναμένεται να τροποποιηθεί. Παρόλα αυτά, η χώρα μας δεν έχει φροντίσει να κάνει το παραμικρό στον τομέα αυτό, με αποτέλεσμα να απειλείται με νέες καταδίκες από την ΕΕ.

 

1 The world commission on dams, www.dams.org

2 WWF, Target 2020, Policies and measures to reduce GHG emissions in the EU, September 2005

3 Action plan for energy efficiency: Realising the potential - Saving 20% by 2020, COM(2006)545

 


This space is designed by Empty Space - Developed by Hellenic Internet - Hosted by FuzzFree